‘Overbemoeienis’: geef scholen de ruimte!

Het wordt al vaker genoemd: de overheid bemoeit zich teveel met de inhoud en methoden van scholen. Scholen zouden meer ruimte moeten krijgen bij het inrichten van het onderwijs en de organisatie. Dat concludeert ook het Wetenschappelijk Instituut van het CDA in het rapport ‘Op zoek naar de kracht van de samenleving’. Geef scholen de ruimte!

Overheid te veel invloed

In het rapport staat dat scholen steeds minder als ‘zelfsturende gemeenschap’ worden gezien. Het beeld van een school is tegenwoordig dat van een publieke dienstverlener, die onder controle van de overheid voor vastgelegde leerprestaties moet zorgen. Een grote trend is verstatelijking: de overheid kadert steeds meer in wat het onderwijs zou moeten inhouden en hoe onderwijs gegeven moet worden. Door vernieuwingen door te voeren wordt er invloed uitgeoefend op de organisatie van scholen, terwijl die in handen hoort te zijn van schoolbesturen. Eigen ruimte en ideeën van scholen komen hierdoor in het gedrang. ‘Oplossingen op maat’ verdwijnen uit het zicht door de steeds afhankelijkere positie van scholen.

Bureaucratisering

Een andere herkenbare trend is verzakelijking, ofwel bureaucratisering. De controle van de overheid op scholen wordt alsmaar uitgebreid, bijvoorbeeld naar aanleiding van de lumpsumbekostiging. Er wordt steeds meer in termen van ‘doel-middel’ gedacht ; vooraf worden er doelen geformuleerd, waarop het onderwijs pas later afgerekend wordt. Hiervoor moet er veel gerapporteerd worden en deze ‘verschriftelijking’ kost veel tijd en rompslomp. Aspecten die moeilijk te rapporteren zijn, lijken uit beeld te verdwijnen. Daardoor wordt het onderwijs steeds uniformer. Het Wetenschappelijke Instituut geeft als voorbeeld de absolute kwaliteitsnormen, met daaraan gekoppeld de verplichte invoering van leerlingenvolgsystemen.

Wat nu?

Het Instituut geeft aanbevelingen in het rapport om de verstatelijking en bureaucratisering tegen te gaan. De VO-raad pleit voor veel dezelfde punten. Wat zouden beide partijen graag willen zien?

• De overheid moet echte ruimte bieden aan scholen om volgens eigen waarden en visies onderwijs te geven.
• De inrichting van het onderwijs moet gericht zijn op het losmaken van positieve krachten, in plaats van op overdadige controle.
• Het schoolbestuur moet zelf verantwoordelijk worden voor onderwijshuisvesting.
• Het moet makkelijker worden om nieuw scholen te stichten.
• De overheid moet zich neutraal opstellen ten aanzien van schaalgrootte.
• Besturen en scholen dienen over ‘goed onderwijs’ in gesprek te blijven met de gemeenschap in en rond de school.
• Er zijn meer mogelijkheden voor eventuele aanvullende private financiering in het onderwijs.

Links

• Rapport Wetenschappelijk Instituut CDA
• VO-raad

Bètawijs is nu Inwijs! Een nieuwe naam en een nieuw uiterlijk. Wij verwelkomen u graag op onze nieuwe website: www.inwijs.nl